Hekatomnos Anıt Mezarı (Uzunyuva)

Tarihi Yapı

Milas’ın göbeğinde, leylek yuvalı tek sütunun altında: 2010’da kaçak kazıyla ortaya çıkan, Mausolos’un babasına ait boyalı lahitli anıt mezar.

Milas’ın merkezinde, Hisarbaşı tepesinin doğu yamacında, tepesinde leylek yuvası taşıyan tek bir yivli sütun yüzyıllardır ayakta duruyor. Kasaba bu sütuna kuşaklar boyunca "Uzunyuva" dedi — altında neyin yattığını bilmeden. 2010’da kaçak kazıcıların açtığı tünel her şeyi değiştirdi: sütunun oturduğu dev taş podyumun altında, tonozla örtülü bir mezar odası ve içinde kabartmalarla bezeli mermer bir lahit bulundu. Kaçakçılar, kutsal alanın üzerine kiraladıkları bir barakadan aylarca çalışmış, buldukları parçaları internette satmaya kalkışınca yakalanmışlardı.

Lahdin sahibi, Karia satraplığının kurucusu Hekatomnos’tu — yani Halikarnassos’taki Mausoleion’u yaptıran, adıyla "mozole" sözcüğüne kaynaklık eden Mausolos’un babası. MÖ 4. yüzyıla tarihlenen mezar odasının duvarları, Klasik dönem resim sanatının ender korunmuş örnekleriyle bezeli; lahdin bir yüzünde Hekatomnos, diğerinde oğlu Mausolos aslan avında betimlenmiş. Yaklaşık 91 x 110 metrelik bir teras üzerinde yükselen anıtın ölçüleri, Bodrum’daki Mausoleion’unkilerle şaşırtıcı biçimde örtüşür: oğul, babasının mezarını neredeyse aynı ölçekte yeniden kurmuş gibidir.

Alan bugün Uzunyuva Anıt Mezarı ve Müze Kompleksi olarak düzenlendi; boyalı yüzeyler zarar görmesin diye mezar odası sabit sıcaklık ve nemde, özel iklimlendirme altında tutuluyor. Anıt mezar ve kutsal alanı 2012’den bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde, yani resmî aday konumunda; kesin listeye henüz girmedi. Milas çarşısı, Gümüşkesen anıtı ve Beçin ile aynı güne rahatlıkla sığar.